صفحة رقم (11) — مدة الحمل في الشريعة الإسلامية وعند الأطباء
رّأ ٌْٖ رٍ درؼاٗ ورم ٚ رر ا ؾاخؼجا ٍِ ا در اٗسمذ ِٝ رىاً ٔ ءاٖقاىا ه٘قٝ
ارٞؼ ِ رتُ سرٕٗ ضارعؽىا ِ رت حثعرؼ ورصٍ ورَؽىا ٍِ حْظ ٍِ سصمأ دعت دىٗ
سررٞغ دّٞاررظؤت ٌٕ زاررثخأ خ زٗ ِ ررنىٗ سررٞصم ٌٕ سررٞغٗ ٌ ؼاصررٍ ِ ررت كاؽررمىاٗ
ؤإ دْر اٖٖتاؼ اٍٗ زاثخٌ جا ٓ رٕ وثقذ و ف وـأ دّٞاظأ ُٗ دت ٗ أ ٌٖ ت حيفرٍ
سمذ اٍٗ ٗٓ قٗ ت اّٗ٘ أز ٔ رٖٝ رٍ ٌ أ ِ ضارّْ ىا كرعت ُ درىٗ اْ رظأ ٓ درْ رٗ ُ يعىا
ورم ُ ج حرعؽت طٞ ٌ ى وَؽيى ج ارعَىا جدَىا ٍِ سصمأ دعت دىٗ ّٔ أ ٚ ير هدٝ اٍَ
اٍ زٗ لىذ ٍِ رٕ ريقاْ رٝ ارٍَ ٘ ضارّْ ىا ٔ زدرٝ لاٗ ارٍ ٙ درٍ رؽرـ ٙ نى ٔ رّ٘ رى ٔ
ـؽٞػ. دْعت دثصٝ
خارٝاٗسىا ٚ رير لاٗ ً ارٕٗجاٗ ؿفقىا ٚ ير ْٚ ثذ لا حٞرسؽىا ً انؼجاٗ
قزا٘رخ٘ رظ٘ت سقّٗ خاٍاسنىاتٗ خاصععَىات ٍِ ئّ ِ ؽْف لىذ عٍٗ حٞإ٘ىا
ررٍ ً لاا ً اررر ِ ؿررخ دررقٗ ّ اررٖ ى جدررراق وررمٗ اررٍ ءاررَيعىا هاررق اَٝدررقٗ خا اررعىا
ورررلاا وئاررظٗ اررْى سمرررذ سررٞؼ عررقا٘ىا قزأ ٜ ررف لررىذ اّدإررؼ دررقٗ ءاْصرررظا
ج لا٘رم ج لا٘رىا ٜ رف جذارؽىا ز ا٘رؽىاٗ قريخىا ٜ رف جز ارْىا خلاارؽىا حق٘شَ٘ىا
در ج لاٗ ٗ أ ِٞ ظأست وانٗ حرّٞاَش ٗ أ حعثرظ ٚ رىا ٌٕ درر ورفٝ درق ٌ ئا٘ررىا ٍِ
ررْثذ لا ادررظ جز اررّ خلااررؼ لررىذ وررم ُ أ لررؼ لا ِ دررؼاٗ ِ رر ت ِ ررٍ ُ٘ ررظسخٝ ٚ
ررٍ حررصٝدؽىا فررؽنىا جصٖظؤررتٗ حررَٞير قسرر ت دررثش اذبررف حررٍار ً اررنؼأ اررٖٞير
ج ٘ ررٖعَىا وررَؽىا جدررٍ ٚ ررير ٔ ررذدٍ دررٝصذ وررَؼ٘ ررظٗ ِٞ ررففخرَىا ءاررثنجا
وررَؽىات حررقيعرَىا ً اررنؼجا وررم وررَؽىا ارررٕ ٚ ررير سررعٝٗ لررىذ ه٘ررثق ةررظٗٛ
لرىذٗ ارٍار ارَنؼ ُ٘ رنٝ لاِٗٞ عَىا زدؽىا ارٕ ٚ ير اسفرقٍ ٌ نؽىا ُ٘ نٝٗ
ىاررعذ اللهٗ حررتذانىا خاءاررر لااٗ جدررظااىا ٌ راصررَىا ِ ررٍ اررعٍْٗ عئازررريى ادررظٚ
اريٌ.
رارق عورشم
لمحلا ةدم رثكأ ديدحت نأشب
ػقاررّ دررق ِٝ سررؽعىاٗ حررٝ اؽىا ٔ ررذزٜٗ ررف وررظٜ لاٍ ا ٜ ررٖقاىا عررَعَىا ُ ا
درر بارررما درعتٗ حٍٞورظ لاا حعٝسرؽىا ٜ رف ورَؽىا جدٍ سصمأ دٝدؽذ ع٘لٍ٘
كرعت ِ رٍٗ٘ غٗ ارغاٗ حَرـاعىات ٛ صرمسَىا ٚ اؽرعَىا ٜ ف ج لا٘ىا ٌ عق طٞئز ٍِ خاٍ٘يعَىا ٓ رٕ خرخأ ) 2 (
ثٞح. ىا دّسرّلاا خاز٘ؽٍْ
. 133 زاعَىا عظاز ) حثٞرق ِ تلا 3 (
ارٞؼ ِ رتُ سرٕٗ ضارعؽىا ِ رت حثعرؼ ورصٍ ورَؽىا ٍِ حْظ ٍِ سصمأ دعت دىٗ
سررٞغ دّٞاررظؤت ٌٕ زاررثخأ خ زٗ ِ ررنىٗ سررٞصم ٌٕ سررٞغٗ ٌ ؼاصررٍ ِ ررت كاؽررمىاٗ
ؤإ دْر اٖٖتاؼ اٍٗ زاثخٌ جا ٓ رٕ وثقذ و ف وـأ دّٞاظأ ُٗ دت ٗ أ ٌٖ ت حيفرٍ
سمذ اٍٗ ٗٓ قٗ ت اّٗ٘ أز ٔ رٖٝ رٍ ٌ أ ِ ضارّْ ىا كرعت ُ درىٗ اْ رظأ ٓ درْ رٗ ُ يعىا
ورم ُ ج حرعؽت طٞ ٌ ى وَؽيى ج ارعَىا جدَىا ٍِ سصمأ دعت دىٗ ّٔ أ ٚ ير هدٝ اٍَ
اٍ زٗ لىذ ٍِ رٕ ريقاْ رٝ ارٍَ ٘ ضارّْ ىا ٔ زدرٝ لاٗ ارٍ ٙ درٍ رؽرـ ٙ نى ٔ رّ٘ رى ٔ
ـؽٞػ. دْعت دثصٝ
خارٝاٗسىا ٚ رير لاٗ ً ارٕٗجاٗ ؿفقىا ٚ ير ْٚ ثذ لا حٞرسؽىا ً انؼجاٗ
قزا٘رخ٘ رظ٘ت سقّٗ خاٍاسنىاتٗ خاصععَىات ٍِ ئّ ِ ؽْف لىذ عٍٗ حٞإ٘ىا
ررٍ ً لاا ً اررر ِ ؿررخ دررقٗ ّ اررٖ ى جدررراق وررمٗ اررٍ ءاررَيعىا هاررق اَٝدررقٗ خا اررعىا
ورررلاا وئاررظٗ اررْى سمرررذ سررٞؼ عررقا٘ىا قزأ ٜ ررف لررىذ اّدإررؼ دررقٗ ءاْصرررظا
ج لا٘رم ج لا٘رىا ٜ رف جذارؽىا ز ا٘رؽىاٗ قريخىا ٜ رف جز ارْىا خلاارؽىا حق٘شَ٘ىا
در ج لاٗ ٗ أ ِٞ ظأست وانٗ حرّٞاَش ٗ أ حعثرظ ٚ رىا ٌٕ درر ورفٝ درق ٌ ئا٘ررىا ٍِ
ررْثذ لا ادررظ جز اررّ خلااررؼ لررىذ وررم ُ أ لررؼ لا ِ دررؼاٗ ِ رر ت ِ ررٍ ُ٘ ررظسخٝ ٚ
ررٍ حررصٝدؽىا فررؽنىا جصٖظؤررتٗ حررَٞير قسرر ت دررثش اذبررف حررٍار ً اررنؼأ اررٖٞير
ج ٘ ررٖعَىا وررَؽىا جدررٍ ٚ ررير ٔ ررذدٍ دررٝصذ وررَؼ٘ ررظٗ ِٞ ررففخرَىا ءاررثنجا
وررَؽىات حررقيعرَىا ً اررنؼجا وررم وررَؽىا ارررٕ ٚ ررير سررعٝٗ لررىذ ه٘ررثق ةررظٗٛ
لرىذٗ ارٍار ارَنؼ ُ٘ رنٝ لاِٗٞ عَىا زدؽىا ارٕ ٚ ير اسفرقٍ ٌ نؽىا ُ٘ نٝٗ
ىاررعذ اللهٗ حررتذانىا خاءاررر لااٗ جدررظااىا ٌ راصررَىا ِ ررٍ اررعٍْٗ عئازررريى ادررظٚ
اريٌ.
رارق عورشم
لمحلا ةدم رثكأ ديدحت نأشب
ػقاررّ دررق ِٝ سررؽعىاٗ حررٝ اؽىا ٔ ررذزٜٗ ررف وررظٜ لاٍ ا ٜ ررٖقاىا عررَعَىا ُ ا
درر بارررما درعتٗ حٍٞورظ لاا حعٝسرؽىا ٜ رف ورَؽىا جدٍ سصمأ دٝدؽذ ع٘لٍ٘
كرعت ِ رٍٗ٘ غٗ ارغاٗ حَرـاعىات ٛ صرمسَىا ٚ اؽرعَىا ٜ ف ج لا٘ىا ٌ عق طٞئز ٍِ خاٍ٘يعَىا ٓ رٕ خرخأ ) 2 (
ثٞح. ىا دّسرّلاا خاز٘ؽٍْ
. 133 زاعَىا عظاز ) حثٞرق ِ تلا 3 (
صفحة رقم (12) — مدة الحمل في الشريعة الإسلامية وعند الأطباء
ٍِ اىعيَاء ٗاىثاؼص ِٞ ف ٜ ٕرا اىَ٘ل٘ع ذثر ِٞ ىيَعَرع أ ُ اىعيَراء قرد اخريار٘ا
ٜف ٜ ٕر ٓ اىَعؤىح اخروفا ؼدٝدا تيغد أق٘اى ٌٖ فٖٞا ٗ زاإٕر ٌ اىر ٚ شَاّٞرح أقر٘اه
ٗتعد اظرقساء ٕر ٓ اجق٘اه ٗذؽيٞو أ ىرٖا ٍْٗاقؽرٖا ذث ِٞ ٍا ٝي
1 - رد ً ٗظ ّ٘ؿ ـؽٞػ ٍِ اى نراب ٗاىعْح َٝنر ِ االررَرا ريٞر ٔ فر ٜ ٕررا
اىَ٘ل٘ع.
2 - ِ ا ُزاء اىعيَرراء ٗميَررا قرراى ٘ٓ فرر ٜ ٕررر ٓ اىَعررؤىح اَّررا ٕرر ٘ ٍعررس اظرٖررا اخ
ٍِ ررد ٍر ِ ؼخفٞح ذعرَد ري ٚ زٗاٝاخ ٗإٞح ٗا راءاخ غٞس ٍ٘شقح
اىْعاء ٗتعرك اىسظراه اىرر ِٝ ا رر٘ا أّٖر ٌ ٗىردٗا تعرد أمصرس ٍر ِ ظرْح ٍر
اىؽَو.
3 - ا ُ اجنث ـ اء ٗإٔو االخرفراؾ فر ٜ ٕررا اىَ٘لر٘ع ٝعصٍر ُ٘ ترؤ ُ اىؽَرو
اىؽقٞق ٜ ال ٝصٝد ري ٚ ذععح أؼرٖس ٗا ُ شا فيَردج قفرٞسج الذرعرد ٙ شوشرح
أظاتٞع ري ٚ اجمصس.
4 - ِ َٗٝنّر ّ ٘ٝيرح قرد ٝاررػ تراب اىؽرس ْ٘اخ ن ٚ ظر َٝررد اىر ُ اىؽ َو قد اىق ٘ه تؤ
ٜاىْعاء اىعاق اخ ٍِ ذثسٝس ؼَي ِٖغٞس اىؽسر ِ ّٗعرثر ٔ اىر ٚ أ شٗاظٖر
شٗزا ٗتٖراّا.
َعُي ً فإن المجمع الفقٍي ا إل سالم ي يقسز ما يُي:
1 - ٞ اىرق ـ د تاىَر ـ دج اىرر ـ ٜ ٝؽر ُ ـ د ٕا إٔرو االخرفراؾ ٍر ِ اجنثراء ىيؽَرو ج
ِ ذؽد ٝررد تدا ٝررح اىؽ َررو ُ ٍرر َٝن ْررا ٜ ٗذ رر ّ٘ز أظ ٖررصج اىنؽررف اىرقررد ً اىعي َرر
ّٖٗاٝررر ٔ تدقررح ٍرْإٞررح فيرر ٌ ٝعررد ٍقثرر٘الاالررَررا ريرر ٚ اجٕٗرر ً ٗـ ٚ ا ريرر
ا ر ـ اءاخ اىْع ـ اء ف ٜ ذىل.
2 - ٔاذا شثررد ريَٞررا أ ُ ؼَررو ٍررا شا ريرر ٚ اىَرردج اىَعرررا ج ٗـررسغ اجنثرراء
اىَ٘ش٘ق ُ٘ تررىل تعرد مؽرف قٞرق ترؤظٖصج اىنؽرف اىؽدٝصرح ٗظرة قث٘ىر
ٛٗأظس ري ٚ ٕرا اىؽَو اىخاؾ مو اجؼنا ً اىَرعيقح تاىؽَو ٗهللا أريٌ.
ٜف ٜ ٕر ٓ اىَعؤىح اخروفا ؼدٝدا تيغد أق٘اى ٌٖ فٖٞا ٗ زاإٕر ٌ اىر ٚ شَاّٞرح أقر٘اه
ٗتعد اظرقساء ٕر ٓ اجق٘اه ٗذؽيٞو أ ىرٖا ٍْٗاقؽرٖا ذث ِٞ ٍا ٝي
1 - رد ً ٗظ ّ٘ؿ ـؽٞػ ٍِ اى نراب ٗاىعْح َٝنر ِ االررَرا ريٞر ٔ فر ٜ ٕررا
اىَ٘ل٘ع.
2 - ِ ا ُزاء اىعيَرراء ٗميَررا قرراى ٘ٓ فرر ٜ ٕررر ٓ اىَعررؤىح اَّررا ٕرر ٘ ٍعررس اظرٖررا اخ
ٍِ ررد ٍر ِ ؼخفٞح ذعرَد ري ٚ زٗاٝاخ ٗإٞح ٗا راءاخ غٞس ٍ٘شقح
اىْعاء ٗتعرك اىسظراه اىرر ِٝ ا رر٘ا أّٖر ٌ ٗىردٗا تعرد أمصرس ٍر ِ ظرْح ٍر
اىؽَو.
3 - ا ُ اجنث ـ اء ٗإٔو االخرفراؾ فر ٜ ٕررا اىَ٘لر٘ع ٝعصٍر ُ٘ ترؤ ُ اىؽَرو
اىؽقٞق ٜ ال ٝصٝد ري ٚ ذععح أؼرٖس ٗا ُ شا فيَردج قفرٞسج الذرعرد ٙ شوشرح
أظاتٞع ري ٚ اجمصس.
4 - ِ َٗٝنّر ّ ٘ٝيرح قرد ٝاررػ تراب اىؽرس ْ٘اخ ن ٚ ظر َٝررد اىر ُ اىؽ َو قد اىق ٘ه تؤ
ٜاىْعاء اىعاق اخ ٍِ ذثسٝس ؼَي ِٖغٞس اىؽسر ِ ّٗعرثر ٔ اىر ٚ أ شٗاظٖر
شٗزا ٗتٖراّا.
َعُي ً فإن المجمع الفقٍي ا إل سالم ي يقسز ما يُي:
1 - ٞ اىرق ـ د تاىَر ـ دج اىرر ـ ٜ ٝؽر ُ ـ د ٕا إٔرو االخرفراؾ ٍر ِ اجنثراء ىيؽَرو ج
ِ ذؽد ٝررد تدا ٝررح اىؽ َررو ُ ٍرر َٝن ْررا ٜ ٗذ رر ّ٘ز أظ ٖررصج اىنؽررف اىرقررد ً اىعي َرر
ّٖٗاٝررر ٔ تدقررح ٍرْإٞررح فيرر ٌ ٝعررد ٍقثرر٘الاالررَررا ريرر ٚ اجٕٗرر ً ٗـ ٚ ا ريرر
ا ر ـ اءاخ اىْع ـ اء ف ٜ ذىل.
2 - ٔاذا شثررد ريَٞررا أ ُ ؼَررو ٍررا شا ريرر ٚ اىَرردج اىَعرررا ج ٗـررسغ اجنثرراء
اىَ٘ش٘ق ُ٘ تررىل تعرد مؽرف قٞرق ترؤظٖصج اىنؽرف اىؽدٝصرح ٗظرة قث٘ىر
ٛٗأظس ري ٚ ٕرا اىؽَو اىخاؾ مو اجؼنا ً اىَرعيقح تاىؽَو ٗهللا أريٌ.
صفحة رقم (13) — مدة الحمل في الشريعة الإسلامية وعند الأطباء
ثحبلا رداصم
سنىا ُ سقى اٌٝ - 1
.ٜ قاثىا دثر ائف دَؽَى ٌٝ سنىا ُ سقىا رااىج ضسٖاَىا ٌ ععَىا - 2
ٜ. ٞ قْؽىا ٍِٞ جا دَؽٍ خٞؽيى ُ سقىات ُ سقىا سٞعاذ ٜ ف ُ اٞثىا ءا٘لأ - 3
. زاخثىا ػٞؽـ ٛ - 4
. يعٍ ػٞؽـ ٌ - 5
. ق زادىا ِْ ظْٜ - 6
. سثىا دثر ِ تلا زامررظلاا - 5
. ام٘ؽىا ً اٍ اى زانٗجا وّّٜٞ - 9
. ظاقىا ِ تا ِ ر ُْ٘ ؽظ حٝاٗز لىاٍ ً اٍاى ٙ سثنىا حّٗدَىا ٌ - 10
. سٕشهى وٞيملاا سإ٘ظ ٛ - 11
. نىاَىا جزاٍٞ دَؽَى ِٞ عَىا زَ٘ىاٗ َِٞ صىا زدىا ٜ - 12
. دؼز ِ تلا دٖرعَىا حٝادت - 13
. عفاؽىا ً اٍاى ً جا بارم ٜ - 14
. يى عَ٘عَىا ْ٘ٗٛ - 15
. حٍادق ِ تلا غَىاٜ ْ - 16
. اؽم ذٖ٘ثيى عاْقىا ٚ - 11
. لساىا الله دثر ِ ت ٌٕٞ استا خٞؽيى قزااىا جدَر غسؼ كئااىا برر ٜ - 15
. اْؽىا ً اَٖىا ِ تلا ٜ حٝادٖىا ٚ ير سٝدقىا ػرف - 19
. دتار ِ تا حٞؼاؽت جسٖٞؽىا زارؽَىا ز حٞؼاؼ ِٝ - 20
. صثىا ه٘ـؤت زٖ٘ؽَىا زاسظجا فؽم ٗٙ - 21
. اٗ ٛ س خىا د ر دَؽَى كئاساىا ٌ ير ٜ ف دئاسىاٞ - 22
. اقٗجا جزاش٘ى حٖٞقاىا حر٘ظَ٘ىا حٞرٝ٘نىا - 23
. صؼ ِ تلا ٚ يؽَىا ً - 24
.ٜ يمزصيى ً ورجا - 25
. قتاظ دٞعيى حْعىا ٔ قف - 26
. ز٘اٍْ ِ تلا بسعىا ُ اعى - 21
. اصىا سإن دَؼج هٞؽَىا ٛٗ ضٍ٘اقىا ةٞذسذ - 25
. زاعَىا حثٞرق ِ تلا - 29
سنىا ُ سقى اٌٝ - 1
.ٜ قاثىا دثر ائف دَؽَى ٌٝ سنىا ُ سقىا رااىج ضسٖاَىا ٌ ععَىا - 2
ٜ. ٞ قْؽىا ٍِٞ جا دَؽٍ خٞؽيى ُ سقىات ُ سقىا سٞعاذ ٜ ف ُ اٞثىا ءا٘لأ - 3
. زاخثىا ػٞؽـ ٛ - 4
. يعٍ ػٞؽـ ٌ - 5
. ق زادىا ِْ ظْٜ - 6
. سثىا دثر ِ تلا زامررظلاا - 5
. ام٘ؽىا ً اٍ اى زانٗجا وّّٜٞ - 9
. ظاقىا ِ تا ِ ر ُْ٘ ؽظ حٝاٗز لىاٍ ً اٍاى ٙ سثنىا حّٗدَىا ٌ - 10
. سٕشهى وٞيملاا سإ٘ظ ٛ - 11
. نىاَىا جزاٍٞ دَؽَى ِٞ عَىا زَ٘ىاٗ َِٞ صىا زدىا ٜ - 12
. دؼز ِ تلا دٖرعَىا حٝادت - 13
. عفاؽىا ً اٍاى ً جا بارم ٜ - 14
. يى عَ٘عَىا ْ٘ٗٛ - 15
. حٍادق ِ تلا غَىاٜ ْ - 16
. اؽم ذٖ٘ثيى عاْقىا ٚ - 11
. لساىا الله دثر ِ ت ٌٕٞ استا خٞؽيى قزااىا جدَر غسؼ كئااىا برر ٜ - 15
. اْؽىا ً اَٖىا ِ تلا ٜ حٝادٖىا ٚ ير سٝدقىا ػرف - 19
. دتار ِ تا حٞؼاؽت جسٖٞؽىا زارؽَىا ز حٞؼاؼ ِٝ - 20
. صثىا ه٘ـؤت زٖ٘ؽَىا زاسظجا فؽم ٗٙ - 21
. اٗ ٛ س خىا د ر دَؽَى كئاساىا ٌ ير ٜ ف دئاسىاٞ - 22
. اقٗجا جزاش٘ى حٖٞقاىا حر٘ظَ٘ىا حٞرٝ٘نىا - 23
. صؼ ِ تلا ٚ يؽَىا ً - 24
.ٜ يمزصيى ً ورجا - 25
. قتاظ دٞعيى حْعىا ٔ قف - 26
. ز٘اٍْ ِ تلا بسعىا ُ اعى - 21
. اصىا سإن دَؼج هٞؽَىا ٛٗ ضٍ٘اقىا ةٞذسذ - 25
. زاعَىا حثٞرق ِ تلا - 29